Ortodonti

Ortodonti

Ortodonti Anabilim Dalı, dişlerdeki dizi bozukluklarını ve çenelerin birbirlerine ve kafa kaidesine göre durumlarını düzeltmek için uğraşan diş hekimliği dalıdır. Dişleri çapraşık veya çene yapısı bozuk olan kişiler iyi çiğneyemezler, çapraşık dişlerin temizliği daha zor olduğu için diş çürüğü ve dişeti sorunlarıyla daha sık karşılaşırlar ve estetik bir ağız yapısına sahip olmadıkları için rahat konuşup gülemezler. Ortodontik tedavi ile her yaşta bu sorunlar çözülebilir.

Hastanemizde Ortodonti Anabilim Dalı Kliniklerinde uygulanan tedavi hizmetleri şunlardır:

  • Hareketli aygıtlarla tedaviler
  • Metal ve şeffaf kapaklı braketlerle tedaviler
  • Lingual (görünmeyen tellerle) tedaviler
  • Dudak-damak yarığı yenidoğan ve ileri yaş tedavileri
  • Ortognatik cerrahi hazırlığı

ORTODONTİ HAKKINDA KISA BİLGİLER

Ortodontik Bozuklukların Nedenleri

Dişleri ve çeneleri ilgilendiren bozukluklar “kapanış bozukluğu” ve “çapraşıklık” olarak adlandırılır. Ortodontik kapanış bozukluğu çoğunlukla kalıtımsaldır. Çene yapısı küçük, ancak dişler büyükse yer darlığı nedeniyle çapraşıklık ortaya çıkar. Bazen de üst çene ya da alt çene diğerine göre daha önde olabilir.

Kötü alışkanlıklar da ortodontik bozukluğa yol açabilir. Emzik, parmak ya da dil emme, dişlerin ön bölgede kapanmamasına neden olur. Bu durum erken yaşlarda anlaşılır ve alışkanlık bıraktırılabilirse, kapanış kolayca düzelir. İleri yaşlardaki tedavisi çok daha zordur.

Burunlarından nefes alamadığı için ağzını sürekli açık tutan çocuklarda üst çene daralır, alt çenenin de büyüme şekli bozulur. Allerjiler, geniz eti, burunda deviyasyon vb. nedenlerle zorunlu olarak ağızdan soluk alıp veren çocuklarda bu sorunlar giderilmez ve erken yaşlarda tekrar burundan soluma alışkanlığı kazandırılamazsa, çok ağır kapanış bozuklukları oluşabilir.

Ortodontik Tedavinin Yaşı

Ortodontik bozukluk açısından ilk muayene ön dişlerin değiştiği 7-8 yaşlarında yapılmalıdır. İlke olarak, ortodontik tedavi her yaşta uygulanabilir. Dişler erişkinlerde de çocuklarda olduğu gibi rahatça hareket ederler. Ancak çeneleri ilgilendiren bozukluklarda durum farklıdır. Tam hızlı büyüme çağında yapılacak “fonksiyonel ortopedik tedavi” ile çocuklarda çenelerin konumları düzeltilebilir. Erişkinlerde büyüme sona erdiği için bu şans yoktur. Çok ciddi çene bozukluklarını düzeltmek için ortodontik tedavinin yanı sıra ortodontistin plastik cerrah ile birlikte planlayacağı bir çene ameliyatına gereksinim vardır.

Ortodontik Tedavi Çeşitleri

Ortodontik tedavi, kapanış bozukluğunun çeşidine göre, sabit veya hareketli ortodontik aygıtlarla yapılabilir. Hareketli ortodontik aygıtlar genellikle tek çeneyi ve tek dişi ilgilendiren hafif bozukluklarda, ya da fonksiyonel ortopedik tedavi denilen, büyüme ve gelişimden yararlanılarak çenelerin konumlarının düzeltilmesi gereken durumlarda kullanılır. Bu tür aygıtlar her ne kadar hasta tarafından kolaylıkla takılıp çıkarılabiliyorsa da; yemekler dışında hiç çıkarılmadan kullanılmazlarsa, hiç bir etki göstermezler.

Sabit ortodontik aygıtlar ise, azı dişlerine yapıştırılan bantlardan, diğer dişlere yapıştırılan braketlerden ve bunların hepsinin içinden geçerek dişlere kuvvet uygulayan değişik kalınlık ve şekillerdeki ark tellerinden oluşur. Zaman zaman ark tellerine yaylar ya da elastikler eklenebilir. Sabit aygıtlar tedavi bitene kadar ağızda kalır ve ancak tedavi sonunda ortodontist tarafından çıkarılır. Tedavi sonuçlarının pekiştirilmesi için braketlerin yerine çoğu zaman dişlerin arkasına sabit pekiştirme telleri ve ayrıca hareketli aygıtlar uygulanır.

Kimi kapanış bozukluklarında ağız dışından da destek almak gerekir. Bunun için enselik, başlık veya yüz maskesi gibi aygıtlardan yararlanılır. Tedavini tipine göre bunların günde 8, 12, 16 ya da 20 saat kullanılması gerekebilir.

Dikkat Gerektiren Noktalar

Ortodontik tedavinin olabilecek en kısa sürede ve en güzel şekilde bitmesi için ortodonti hastalarına da düşen görevler vardır:

  • Ağzınızı, dişlerinizi ve ortodontik aygıtınızı her zaman çok temiz tutmalısınız. Bunun için doktorunuzun size önerdiği fırçaları ve gargarayı düzenli olarak kullanmalısınız. Özellikle sabit aygıtı olanların braketlerin etrafını ve dişetlerini ortodontik fırça ve arayüz fırçası yardımıyla düzenli olarak temizlemeleri tedavi sonunda düzgün, lekesiz dişlere ve sağlıklı dişetlerine kavuşmaları için ön koşuldur.
  •  Ortodontik aygıtlarınızı özenle korumalısınız. Hareketli aygıtlar sıklıkla yemek tabağının yanında bir peçeteye sarılı olarak unutulduğundan çöpe gitmektedir! Braketler ise sert gıdalar dikkatsizce çiğnendiğinde dişten ayrılabilirler. Kopan her braket tedavi süresini ve tedavi giderlerini arttırır. Bu yüzden yemek yerken dikkat etmeli, hiçbir şeyi ısırarak kopartmamalı, leblebi, fındık, ayva gibi sert yiyeceklerden ve zeytin, kiraz gibi sert çekirdeği olan gıdalardan kaçınmalısınız. Ayrıca kola, soda gibi asitli içeceklerden de uzak durmalısınız. Tırnak ısırma, kalem ısırma gibi alışkanlıklar da ark tellerine ve braketlere zarar verebilir.

Ortodontik tedavinin başında dişlerin sızlaması ve aygıtın çıkıntılarının yanakları, dudakları rahatsız etmesi normaldir. Bu rahatsızlık ilk 3-4 günden sonra giderek azalır. 15 gün sonra aygıta tamamen alışırsınız ve yaşantınızı neredeyse ağzınızda aygıt yokmuşçasına sürdürebilirsiniz. Ancak doktorunuzla gerçekleştireceğiniz her randevunuzdan sonra onun yaptığı yeni ayarlamalara bağlı olarak 1-2 günlük bir rahatsızlık oluşacaktır.

Ortodontik tedavinin başarısı doktorla hastanın işbirliğine bağlı olduğundan düzgün dişler ve kusursuz bir gülümseme ancak tedavi süresince doktorunun önerilerine harfiyen uymayı başaran hastaların ödülüdür.

Tedavi Süresi

Ortodontik tedavinin süresi genel olarak 1,5-2 yıldır. Bazı basit bozukluklar 6-8 ay gibi kısa bir sürede düzelebilirken, zor olguların tedavisi iki yıldan daha uzun da sürebilir. Bu süre boyunca ortalama 4-8 haftada bir doktorunuza gitmeniz gerekir. Braketlerin yapıştırıldığı ilk seanslar dışında randevular genellikle az zaman alır.

Prof. Dr. Arzu ARI DEMİRKAYA
Ortodonti Anabilim Dalı Başkanı